Sukcesja ekologiczna, a co to takiego?

Zgodnie z definicją to uporządkowane w czasie i przestrzeni zmiany zachodzące w biocenozie na danym terenie (m.in. zmiany składu gatunkowego i liczebności), zaczynające się od kolonizacji siedliska (stadium pionierskie) i prowadzące przez stadia pośrednie do stadium końcowego (tzw. klimaksu).

Przyroda nie lubi próżni i bezruchu. Jeśli zostawimy otwarty teren samemu sobie, uruchamia się „sztafeta” gatunków.

Sukcesja ekologiczna to po prostu proces, w którym z biegiem lat zmienia się „obsada roślin” w jednym miejscu. Jedne gatunki pojawiają się pierwsze, potem przybywają kolejne, a część tych, które były wcześniej stopniowo ustępuje. Dzieje się tak, bo zmieniają się warunki: ilość światła, wilgotność, temperatura przy gruncie, a nawet to, jaka gleba tworzy się z nagromadzonej materii organicznej. Najpierw dochodzi do wzrostu ekspansywnych traw i turzyc (robi się gęściej, wyżej, bardziej „jednolicie”), potem pojawiają się krzewy zaliczane do „klasyków zarastania” - głogi, tarnina oraz młode drzewa (naloty), a z czasem tworzą się z tego zarośla. Co najważniejsze, to naturalny proces. Problem zaczyna się dopiero wtedy, gdy chcemy zachować cenne siedliska otwarte (łąki, polany, murawy). Przez długi czas w wielu miejscach „robotę” utrzymania otwartych terenów wykonywały zwierzęta gospodarskie: krowy, owce, kozy – po prostu zjadając i przygryzając roślinność. W efekcie łąki, polany i suche siedliska (np. murawy kserotermiczne) pozostawały niskie i otwarte. Gdy tradycyjne użytkowanie (wypas/koszenie) zanika, jako jedno z głównych zagrożeń wskazuje się właśnie postęp sukcesji wtórnej i pojawianie się krzewów oraz gatunków inwazyjnych.

Skutecznym sposobem ograniczania sukcesji w siedliskach otwartych jest ochrona czynna, czyli regularne działania, które utrzymują teren w „otwartej” formie – przede wszystkim wykaszanie.

Ochrona czynna. Dlaczego to działa?

Koszenie hamuje rozrost wysokich traw i ogranicza zacienienie przy ziemi

utrudnia „rozkręcanie się” krzewom (młode pędy są regularnie usuwane)

przy dobrze prowadzonym koszeniu i wynoszeniu biomasy nie dochodzi tak łatwo do „użyźniania” runi

Jeśli czytając to, zastanawiasz się, co to są murawy, oraz jakie potrafią być typy muraw, to poniżej znajdziesz kilka przykładów z wyjaśnieniem